වම්මික සූත්‍රය

සූත්‍රාන්තපිටකයෙහි

මජ්ඣිම නිකායේ

මැඳුම් සඟියෙහි

මූලපණ්ණාසකයේ

3

ඕපම්ම වර්ගය

3

වම්මික සූත්‍රය

 

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහි වූ අනේපිඬුසිටුහුගේ ජෙතවනාරාම යෙහි වැඩවාසය කරණ සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් කුමාරකාශ්‍යප තෙරණුවෝ අන්‍ධවනයෙහි වාසය කරති. එකල එක්තරා දෙවියෙක් මධ්‍යමරාත්‍රියෙහි විශිෂ්ට වර්‍ණ ඇත්තේ අන්‍ධවනය හාත්පස එකාලොක කොට ආයුෂ්මත් කුමාරකාශ්‍යප තෙරණුවන් කරා එළඹියේ ය. එළඹ එකත්පස්ව සිටියේ ය. එකත්පස්ව සිටි ඒ දෙවියා ආයුෂ්මත් කුමාරකාශ්‍යප තෙරණුවන්ට මෙය සැළ කෙළේය:

2. “මහණ, මහණ, මේ තුඹස රාත්‍රියෙහි දී දුමයි. දාවල දිළෙයි බමුණෙක් මෙසේ කියයි: ‘සුමෙධය (මනානුවණැත්ත) ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ හිදිඅගුලක් දුටුවේය. ‘වහන්ස, හිදිඅගුලෙකි’ යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: හිදිඅගුල ඔසොවාලව. ශස්ත්‍රය ගෙණ තව සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ මැඩියකු දුටුවේය. ‘වහන්ස, මැඩියෙකැ’යි. බමුණා මෙසේ කියයි: ‘මැඩියා ඔසොවා ලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ තවත් සාරව’ යි. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ දෙමංහන්දියක් දුටුවේය. ‘වහන්ස, දෙමංහන්දියෙකි’යි. බමුණා, මෙසේ කියයි: ‘දෙමං හන්දිය ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ තවත් සාරව’ යි. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ කරපෙරහනක් (අළුපද්දක්) දුටුවේය. ‘වහන්ස, කරපෙරහනකි’යි. බමුණා මෙසේ කියයි: ‘කරපෙරහන ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ තවත් සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ ඉදිබුවකු දුටුවේය. ‘වහන්ස, ඉදිබුවෙකි’යි. බමුණා, මෙසේ කියයි: ‘ඉදිබුවා ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ තවත් සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ සිපතක් (මස් කපන කැත්තක්) හා මස්ළොඹුවක් දුටුවේ ය. ‘වහන්ස, සිපතක් හා මස්ළොඹුවකි’යි. බමුණා මෙසේ කියයි: ‘සිපත හා මස්ළොඹුව ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ තවත් සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ මස් වැදැල්ලක් දුටුවේය. ‘වහන්ස, මස් වැදැල්ලකි’යි. බමුණා මෙසේ කියයි: ‘මස්වැදැල්ල ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ තවත් සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ නාගයකු දිටී ය. ‘වහන්ස, නාගයෙකි’. බමුණා මෙසේ කියයි: ‘නාගයා සිටීවා. නාගයා නො ගටව නාගයාට නමස්කාර කරව’.”

3. “මහණ, තෝ මේ ප්‍රශ්න භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළඹ අසව. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ලෙසකින් තට ප්‍රකාශ කරණ සේක් ද, එය එසේ දරව. මහණ, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයකු හැර, මෙතනින් හෙවත් මෙසස්නෙන් අසා කියන්නෙකු හැර, මේ ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් යමෙක් සිත සතුටු කෙරේ ද, එවැනි පුද්ගලයෙකු දෙවියන් සහිත වූ බඹුන් සහිත වූ ලොකයෙහි, මහණ බමුණන් සහිත වූ දෙවිමිනිසුන් සහිත වූ සත්ත්‍වප්‍රජාවෙහි නො දක්මි’යි කීයේය. ඒ දෙවි තෙමේ මෙය කීය. මෙය කියා එහිම නො පෙණී ගියේය.

4. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් කුමරකසුප් තෙරණුවෝ ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක හුන්හ. එකත්පසෙක හුන් ආයුෂ්මත් කුමරකසුප් තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකළහ: “වහන්ස, මේ රෑ එක්තරා දෙවියෙක් රාත්‍රිය ඉක්මගිය කල්හි විශිෂ්ටවර්‍ණ ඇත්තේ අන්‍ධවනය හාත්පස එකාලොක කොට මා කරා එළඹියේය. එළඹ එකත්පස්ව සිටියේය. වහන්ස, එකත්පසෙක සිටියා වූ ඒ දෙවි තෙමේ මට මෙය කීය:

 “මහණ, මහණ, මේ තුඹස රාත්‍රියෙහි දී දූමයි, දවල් දිලෙයි. බමුණෙක් මෙසේ කියයි: ‘සුමෙධය ශස්ත්‍රයක් ගෙණ සාරාලව’යි. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රයක් ගෙණ සාරන්නේ හිදිඅගුලක් දුටුවේය. ‘වහන්ස, හිදිඅගුලකි’ යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: හිදිඅගුල ඔසොවා ලව. ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ මැඩියකු දුටුවේය. ‘වහන්ස, මැඩියෙකැ’යි (හේ කීය). බමුණු මෙසේ කියයි: ‘මැඩියා ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යි. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ දෙමංසන්‍ධියක් දුටුවේය. දෙමංසන්‍ධියෙකි යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: ‘දෙමංහන්දිය ඔසොවාලව’. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ කරපෙරහනක් දුටුවේ ය. ‘වහන්ස, කරපෙරහනකි’යි (හේ කීය). බමුණු මෙසේ කියයි: ‘කරපෙරහන ඔසවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ ඉදිබුවකු දුටුවේය. ‘වහන්ස, ඉදිබුවෙකි’යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: ‘සුමෙධය, ඉදිබුවා ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ සිපතක් හා මස්ළොඹුවක් දුටුවේය. ‘වහන්ස, සිපතක් හා මස්ළොඹුවෙකි’යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: ‘සිපත හා මස්ළොඹුව ඔසොවා ලව. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’යි. සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ මස්වැදැල්ලක් දුටුවේය. ‘වහන්ස, මස්වැදැල්ලෙකි’යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: ‘සුමෙධය, මස් වැදැල්ල ඔසොවාලව. සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ (හේ කීය). සුමෙධ තෙමේ ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරන්නේ නාගයකු දිටී ය. ‘වහන්ස, නාගයෙකි’යි (හේ කීය). බමුණා මෙසේ කියයි: ‘නාගයා සිටීවා. නාගයා නොගටව, නාගයාට නමස්කාර කරව’යි.

.“මහණ, තෝ මේ ප්‍රශ්න භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළඹ විචාරව. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ලෙසකින් තට ප්‍රකාශ කරණ සේක් ද, එය එසේ දරව”. “මහණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර ... නො දක්මි’යි. වහන්ස, ඒ දෙවිතෙමේ මෙය කී ය. මෙය කියා එහි ම අතුරුදහන් වී ය.

5. වහන්ස, තුඹස කුමක් ද? රෑ දුමාලීම කුමක් ද? බමුණා කවරෙක් ද? සුමෙධයා කවරෙක් ද? ශස්ත්‍රය කුමක් ද? සෑරීම කුමක් ද? හිදිඅගුල කුමක් ද? මැඩියා කවරෙක් ද? දෙමංසන්‍ධිය කුමක් ද? කරපෙරහන කුමක් ද? ඉදිබුවා කවරෙක් ද? මස්කැත්ත හා මස්ළොඹුව කුමක් ද? මස්වැදැල්ල කුමක් ද? නාගයා කවරෙක් ද?

6. “මහණ, තුඹස යනු දෙමවුපියන් නිසා හටගත්, බතින් හා කොමුයෙන් වැඩුණු, අනිත්‍ය වූ, ඉළීම් පිරිමැදීම් බිඳීම් වැනසීම ස්වභාව කොට ඇති, සතර මහාභූතයන්ගෙන් හටගත් ශරීරයට මේ නමෙකි”.

මහණ, ‘දවාලෙහි කළ යුතු කර්මාන්තයන් අරභයා රෑ කල්පනා කරයි. විමසා බලයි’ යන යමක් ඇද්ද, මෙය රෑ දුමාලීම යි.

මහණ, ‘රාත්‍රියෙහි නැවත නැවත කල්පනා කොට, නැවත නැවත සිත හසුරුවා, දාවල්හි කයින් වචනයෙන් සිතින් කර්මාන්තයන් යොදයි’ යන යමක් ඇද්ද, මේ දවල් දිලීම යි.

මහණ, ‘බමුණා’ යනු අරහත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේට මේ නමෙකි.

මහණ, ‘සුමෙධ’ යනු ශෛක්‍ෂ වූ මහණහට මේ නමෙකි.

මහණ, ‘ශස්ත්‍රය’ යනු ආර්‍යප්‍රඥාවට මේ නමෙකි.

මහණ, ‘සෑරීම’ යනු වීර්ය්‍යාරම්භයට මේ නමෙකි.

මහණ, ‘හිදිඅගුල’ යනු අවිද්‍යාවට මේ නමෙකි. හිදිඅගුල උදුරා ලව යනු ‘අවිද්‍යාව දුරු කරව’ යනුයි. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි.

මහණ, ‘මැඩි’ යනු බලවත් ක්‍රොධයට මේ නමෙකි. ‘මැඩියා ඔසවාලව’ යනු ‘බලවත් ක්‍රොධය දුරලව’ යනුයි. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි.

මහණ, ‘දෙමංසන්‍ධිය’ යනු විචිකිච්ඡාවට මේ නමෙකි. ‘දෙමංසන්‍ධිය ඔසවාලව’ යනු ‘විචිකිච්ඡාව දුරලව’ යනුයි. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි.

මහණ, ‘කරපෙරහන’ යනු කාමච්ඡ‍න්‍දනීවරණය, ව්‍යාපාදනීවරණය, ථීනමිද්ධනීවරණය, උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණය, විචිකිච්ඡානීවරණය යන පඤ්‍චනීවරණයන්ට මේ නමෙකි. ‘කරපෙරහන ඔසවාලව’ යනු ‘පඤ්‍චනීවරණ යන් දුරු කරව’ යනුයි. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි. (හික්මෙන මහණ ආර්යප්‍රඥාව ගෙණ, වීර්ය්‍යාරම්භ කරව’ යනු යි.)

මහණ, ‘ඉදිබුවා’ යනු රූපොපාදානස්කන්‍ධය, වෙදනොපාදානස්කන්‍ධය, සංඥොපාදානස්කන්‍ධය, සංස්කාරොපාදානස්කන්‍ධය, විඥානොපාදානස්කන්‍ධය යන උපාදානස්කන්‍ධ පසට මේ නමෙකි. ‘ඉදිබුවා ඔසවාලව’ යනු ‘පඤ්‍ච උපාදානස්කන්‍ධයන් දුරලව’ යනුයි. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි. (හික්මෙන මහණ ආර්යප්‍රඥාව ගෙණ, වීර්ය්‍යාරම්භ කරව’ යනු යි.)

මහණ, ‘මස් කැත්ත හා මස්ළොඹුව’ යනු ඇසින් දත යුතු වූ ඉෂ්ට වූ කාන්ත වූ මනාප වූ ප්‍රිය වූ කාමනිඃශ්‍රීත වූ ඇලීමට කරුණු වූ රූපය ... කණින් ඇසිය යුතු ශබ්දය ... නැහැයෙන් දත යුතු ගඳය ... දිවෙන් දතයුතු රසය ... කයින් ස්පර්ශ කළ යුතු යහපත්, කමනීය, මනවඩන, ප්‍රියස්වරූප වූ කාමය උපදවන සිත් අලවන ස‍පර්‍ශය යන පඤ්‍චකාම ගුණයන්ට මෙ නමෙකි. ‘මස් කැත්ත හා මස්ළොඹුව ඔසවාලව’ යනු පඤ්‍චකාමගුණයන් දුරු කරව, යනුයි. මෙය ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි. (‘හික්මෙන මහණ ආර්යප්‍රඥාව ගෙණ, වීර්ය්‍යාරම්භ කරව’ යනු යි.)

මහණ, ‘මස්වැදැල්ල’ යනු නන්‍දිරාගයට මේ නමෙකි. ‘මස්වැදැල්ල ඔසවාලව’ යනු ‘නන්‍දිරාගය දුරු කරව’ යනුයි. ‘සුමෙධය, ශස්ත්‍රය ගෙණ සාරව’ යනු මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි. (හික්මෙන මහණ ආර්යප්‍රඥාව ගෙණ, වීර්ය්‍යාරම්භ කරව’ යනුයි.)

මහණ, ‘නාගයා’ යනු ක්‍ෂිණාස්‍රව මහණහුට මේ නමෙකි. ‘ක්‍ෂිණාස්‍රව තෙමේ සිටීවා. ක්‍ෂිණාස්‍රවතථාගතයන් නො ගටව, ක්‍ෂිණාස්‍රව තථාගතයන් වහන්සේට නමස්කාර කරව’ යනු නාගයා සිටීවා. ‘නාගයා නොගටව. නාගයාට නමස්කාර කරව’ යන මේ භාෂිතයාගේ අර්‍ථයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ආයුෂ්මත් කුමාර කාශ්‍යප තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට සතුටු විය.

තෙවැනි වූ වම්මික සූත්‍රය නිමියේ ය