මහාසච්චක සූත්‍රය

සූත්‍රාන්තපිටකයෙහි

මජ්ඣිම නිකායේ

මැඳුම් සඟියෙහි

මූලපණ්ණාසකයේ

4

මහා යමක වර්ගය

5

මහාසච්චක සූත්‍රය

 

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසල්පුර මහාවනයෙහි (කැණිමඩුලු දී නැඟු) කුළාරපහා ගදකිළියෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු හැඳපෙරෙව පා සිවුරු ගෙන විසල්පුරට පිඬු පිණිස වදනු කැමැත්තාහු වෙති. එකල්හි සච්චක නුවටදරු ජඞ්ඝාවිහාර තකා එතැනින් එතැනට පයින් වැද ඇවිදුනේ මහවනකූටාගාරසාලා ගඳකිළියට ගියේ ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සච්චක නුවටපුතු දුරින් ම එන්නහු දුටුහ. දැක භගවත්හට තෙල සැළකළහ: “වහන්ස, මේ සච්චක නුවටපුත් එයි. භාෂ්‍යවිසින් කථාමාර්ග බණන්නෙක, ‘පණ්ඩිතයෙමි’යි කියන්නෙක, බොහෝදෙනා විසින් සාධුසම්මතය. වහන්ස, හෙතෙම බුදුන්ගේ අයුණු කැමැති වෙයි දහම්හි අයුණු කැමැති වෙයි. සඟුන්ගේ අයුණු කැමැති වෙයි. වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මොහොතක් වැඩ හිඳුනේ මැනැව, අනුකම්පා පිණිස යැ”යි. භාග්‍යවත්හුදු පැන්වූ අස්නෙහි වැඩහුන්හු. එසඳ සච්චක නුවටදරු බුදුන් කරා ගියේ. ගොස් බුදුන් හා සමග සතුටු වී. තුස්නට නිසි සිහිකරවනුවට නිසි තෙපුල් බැණ නිමවා එකත්පස්ව හින එකත්පස්ව හුන් සච්චක නුවටදරු භාග්‍යවතුන්වහන්සේට තෙල කී:

 

2. භවත් ගොයුම්ගොතුව, කායභාවනානුයුක්තව වාස කරන, චිත්තභාවනානුයුක්ත ව වාස නොකරන, කිසි මහණබමුණු කෙනෙක් ඇත. ගොයුම්ගොතුව, ඔහු ශාරීරික දුඃඛ වෙදනා වළඳ කෙරෙත් මැය. ගොයුම්ගොතුව, වූවිරිදැයක් කියමි: ආශ්චර්යයෙකි - ශරීරයෙහි සන්නිහිත දුඃඛ වෙදනායෙන් පහරන ලදුවහුගේ ඌරුසත්බධතා (දෙකළවේ දැඩිසෙය) ද වෙයි. ළය ද පැළෙයි. උණු ලෙය ද මුවින් නැගෙයි. චිත්තක්‍ෂෙප නම් උන්මාදයට ද පැමිණෙයි. ගොයුම්ගොතුව, උහුගේ තෙල සිත කායානුගත වෙයි, කායවශවර්තතී වෙයි. ඒ කවර හෙයින යත්: චිත්තය අභාවිත බැවින. ගොයුම්ගොතුව, චිත්තභාවනානුයුක්ත ව වාස කරන, කාය භාවනානුයුක්ත ව වාස නොකරන කිසි මහණබමුණ කෙනෙක් ඇත. ගොයුම්ගොතුව, ඔහු චෛතසික දුඃඛවේදනා වළඳ කෙරෙත් මය. ගොයුම්ගොතුව, වූවිරීදැයක් කියමි: ආශ්චර්යයෙකි - චිත්තයෙහි සන්තිහිත දුඃඛවේදනායෙන් පහරන ලදුවහුගේ ඌරුසත්බධතා ද වෙයි. ළය ද පැළෙයි. උණු ලෙය ද මුවින් නැගෙයි. සිත්විකෙවු නම් උන්මාදයට ද පැමිණෙයි. ගොයුම්ගොතුව, උහුගේ තෙල කය චිත්තානුගත වෙයි, චිත්තවශවර්තතී වෙයි. ඒ කවරහෙයින යත්: කය අභාවිත බැවින. ගොයුම්ගොතුව මට මෙසේ සිතෙක් වෙයි: “භවත් ගෞතමයන්ගේ සව්වෝ චිත්තභාවනානුයුක්ත ව වාස කෙරෙති. කායභාවනානුයුක්තව වාස නොකෙරෙත් ම ය” කියායි.

 

3. ගිනිවෙස්න, තා විසින් කෙසේ කායභාවනා අසන ලද ද?

 

 “ඒ මෙසෙයින් ඇසීමි: වාත්ස්‍යායන නන්‍දය, සාංකෘත්‍යායන කිසය, මක්ඛලිගොසාලය - ගොයුම්ගොතුව, තුලුහු තුන්දෙනා සෙලුහ. (බැහැර කළ පිළි ඇතියහ.) හළ ආචාර ඇතියහ. පිඩු නිමි කල අත ලෝනාහු වෙති. ‘එව වහන්සැ’යි කීකල නො එනු සිල්කොට ඇතියාහ. ‘සිටුව, වහන්සැ’යි කීකල නොසිටිනු සිල්කොට ඇතියාහ. පළමු එළවූ අහර නොපිළිගන්නාහ. උදෙසා කළ අහර නොපිළිගන්නාහ. නිමන්ත්‍රණ නො පිළිගනිති. ඔහු කළමුවින් උදුරා අළ අහර නොපිළිගනිති. ඔහු සැළමුවින් අළ අහර නොපිළිගනිති. එළිපත අතර කොට දෙන අහර නොපිළිගනිති. දඬු අතර කොට දෙන අහර නොපිළිගනිති. මොහොල අතර කොට දෙන අහර නොපිළිගනිති. අහර වළඳ කරන දෙදෙනකුන් අතුරින් එකකු නැගී දෙන අහර නොපිළිගනිති. ගැබිණිලිය දෙන අහර නොපිළිගනිති. කිරිපොවනුලිය දෙන අහර නොපිළිගනිති. පුරුෂාන්තරගත ස්ත්‍රිය දෙන අහර නොපිළිගනිති. සමාදන් කොට පිසු කල දෙන අහර නොපිළිගනිති. යම් ම තැනෙක බලු එළඹ සිටියේ වේ නම් එහි දී දෙන අහර නොපිළිගනිති. යම් ම තැනෙක මැසිමුළු ගළගළ ව හැසිරෙත් නම් එහිදී දෙන අහර නොපිළිගනිති. මත්ස්‍ය නොපිළිගනිති. මාංශ නොපිළිගනිති. රහ නො බොති. මෙර නො බොති. කළකැඳ නො බොති. ඔහු එක්ගෙයෙකින් පිඬු ලැබ නවත්නාහු හෝ වෙති. එක් ආලෝපයකින් යැපෙන්නාහු හෝ වෙති. දෙගෙයෙකින් පිඬු ලැබ නවත්නාහු හෝ වෙති. ආලෝප දෙකෙකින් යැපෙන්නාහු හෝ වෙති. සත්ගෙයෙකින් පිඬු ලැබ නවත්නාහු හෝ වෙති. ආලොප සතෙකින් යැපෙන්නාහු හෝ වෙති. එක් දැත්තෙකිනුදු යැපෙති. දෙදැත්තෙකිනුදු යැපෙති. සත් දැත්තෙකිනුදු යැපෙති. එක් දවසක් අතර කොට ගන්නා අහර ද වළඳ කෙරෙති. දෙදවසක් අතර කොට ගන්නා අහර ද වළඳ කෙරෙති. සත්දවසක් අතර කොට ගන්නා අහර ද වළඳ කෙරෙති. මෙසෙයින් මෙබඳු අඩමසක් අතර කොට ගන්නා අහර දැයි වාරභක්ත භොජනයෙහි ආශක්ත වූවාහු වාස කෙරෙති”යි කී.

 

4. කිම ගිනිවෙස්න, උහු එතෙකින් ම යැපෙත් දැ? යි (වදාළහ.)

 

 “භවත් ගොයුම්ගොතුව, එතෙක් ම නොද වෙයි. භවත් ගොයුම්ගොතුව, කිසි දවසෙක උතුම් උතුම් (පිට්ඨඛජ්ජකාදි) ඛාද්‍ය කති. උතුම් උතුම් (හත්තපායාසාදි) භොජ්‍යය වළඳ කෙරෙති. උතුම් උතුම් ආස්වාද්‍යය ආස්වාද කෙරෙති. උතුම් උතුම් (අඹපැන් ඈ) පැනුදු බොති. (මෙසෙසින්) උහු මෙ කය බල ගන්වන්නාහු නම් වෙති, වඩන්නාහු නම් වෙති, මෙදොබහුල කෙරෙතියි” කී.

 

ගිනිවෙස්න සම්හෙයෙකින් ඔහු මුලැ කී දුෂ්කරක්‍රියා හැරැ පියා පැසුළු ඉපිණි ඛාද්‍යාදීන් සතපත් ද, මෙසෙයින් මේ කය පිළිබඳ (කලින් කල වන) වෘද්ධිපරිහාණිමාත්‍රයෙක් ම ඇත. (කායභාවනායෙක් නම් නැත.)

 

5. ගිනිවෙස්න, කෙසේ නම් තා විසින් චිත්තභාවනා අසනලද දැ? යි (භගවත්හු අනුයොග කළසේක) භගවත්හු විසින් සච්චක නුවටදරු චිත්තභාවනායෙන් පුළුවුස්නා ලදුයේ පිළිතුරු සපයා බණන්නට අශක්ත වී.

 

6. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සච්චක නුවටදරුහට තෙල වදාළහ: ගිනිවෙස්න, තා විසින් යම් තෙල පළමු කායභාවනායෙක් කියන ලද ද, එ ද අරීවිනයෙහි දැහැමි කායභාවනායෙක් නො වේ. ගිනිවෙස්න, තො කායභාවනා මතු දු නො දනිහි, තෝ කොයින් චිත්ත භාවනා දනිහි? තවද ගිනිවෙස්න, යම්පරිදි අභාවිතකාය අභාවිතචිත්ත හා භාවිතකාය හා භාවිතචිත්ත හා වේ ද, ඒ අසව, මනාකොට මෙනෙහි කරව, කියමියි වදාළහ. ‘එසේ යැ භවතැ’යි සච්චක නුවටදරු භගවත්හට පිළිවදන් දින. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තෙල වදාළහ:

 

7. ගිනිවෙස්න, කෙසේ නම් අභාවිතකාය හා අභාවිතචිත්ත හා වේද යත්:

 

ගිනිවෙස්න, මෙ ලොව අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයාහට සුඛවෙදනා උපදි. හේ සුඛවෙදනා විසින් ස්පර්ශ කරන ලදුයේ සුඛසංරාග ඇති වෙයි. සුඛ සංරාගසමන්වාගත සෙයට ද පැමිණේ. උහුගේ ඒ සුඛවෙදනා නිරුද්ධ වෙයි. සුඛවෙදනානිරෝධයෙන් කයෙහි දුඃඛ වේදනා උපදී. හේ දුඃඛ වේදනා විසින් ස්පර්ශකරන ලදුයේ ම සොස්නේ වෙයි, කලකුළුවෙයි, වලප්නේ වෙයි, ළමැඩියෙහි අතින් පැහැර හඬනේ වෙයි, සිහිමුළාවට වදනේ වෙයි. ගිනිවෙස්න, උහුට තෙල උපන් සුඛවෙදනා ද සිත ගෙවා ගෙන සිටුනීය, කය අභාවිත (නොවැඩූ) වන බැවින. උපන් දුඃඛවෙදනා ද සිත ගෙන සිටුනීය, සිත අභාවිත වන බැවින. ගිනිවෙස්න, යම්කිසිවක්හට කය අභාවිත වන බැවින් මෙසේ (සුඛය එක්පසෙකැ, දුඃඛය එක්පසෙකැයි) උභයතඃපක්‍ෂව උපන් සුඛවෙදනා ද සිත ගෙවා ගෙන සිටුනී ද, චිත්ත අභාවිත වන බැවින් උපන් දුඃඛවෙදනා ද සිත ගෙවා ගෙන සිටුනී ද, ගිනිවෙස්න, මෙසේ අභාවිතකාය ද අභාවිතචිත්ත ද වෙයි.

 

8. ගිනිවෙස්න, කෙසේ නම් භාවිතකාය හා භාවිතචිත්ත හා වේද යත්:

 

ගිනිවෙස්න, මෙලොව ශ්‍රැතවත් ආර්ය්‍යශ්‍රාවකයාහට සුඛවේදනා උපදී. හේ සුඛවේදනා විසින් ස්පර්ශ කරන ලදුයේ ම සුඛසංරාගයෙන් සමන්‍වාගත ද නො වෙයි. සුඛසංරාගයෙන් සමන්‍වාගත සෙයට ද නො පැමිණෙයි. උහුගේ ඒ සුඛවෙදනා නිරුද්ධ වෙයි. සුඛවෙදනානිරෝධයෙන් මතුයෙහි දුඃඛවේදනා උපදී. හේ දුඃඛවේදනා විසින් පහස්නා ලදුයේ ම නොසොස්නේය, කලකුළු නොවන්නේ ය, නොවලප්නේ ය, ළෙහි අත් පැහැර නොහඬන්නේ ය, සිහි මුළාවට නොවදනේය. ගිනිවෙස්න, උහුගේ තෙල උපන් සුඛවෙදනාත් සිත ගෙවා ගෙන නොසිටුනේ ය, කය භාවිත වන බැවින. උපන් දුඃඛවෙදනාත් සිත ගෙවා ගෙන නොසිටුනේ ය, සිත භාවිත වන බැවින. ගිනිවෙස්න, යම් කිසිවක්හට මෙසෙයින් උභයතඃපක්‍ෂව උපන් සුඛවෙදනාත් කය භාවිත වන බැවින් සිත ගෙවා ගෙන නොසිටුනේ වේද, උපන් දුඃඛවෙදනාත් සිත භාවිත වන බැවින් සිතගෙවා ගෙන නොසිටුනේ වේද, ගිනවෙස්න, මෙසෙයින් භාවිතකාය වෙයි. භාවිතචිත්ත ද වෙයි.

 

9. “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ භාවිතකාය වෙති. භාවිතචිත්ත ද වෙති” යි මම භවත් ගොයුම්ගොතුවනට මෙසේ පහන්මි” යි කී. ගිනිවෙස්න, තා විසින් ගුණ ඝටාගෙන ද එළවාගෙන ද මෙබස් කියනලද මැයි. එතෙකුදු වුව තට මම කියමි: ගිනිවෙස්න, යම් දවසෙක මම කෙහෙරවුළු බහා කහවත් හැඳ පෙරෙව ගෙන් නික්ම පැවිද්දට වැදුනෙම් වේ ද, උපන් සුඛවෙදනා වේවයි ඒ මා සිත ගෙවා ගෙන සිටුනේ යැ හෝ, උපන් දුඃඛ වෙදනා වේවයි ඒ මා සිත ගෙවාගෙන සිටුනේ යැ හෝ යි තෙල කරුණ නොවේ මැ යැයි (වදාළහ). “යම් උපන් සුඛවෙදනායෙක් භවත්හුගේ සිත ගෙවා ගෙන සිටුනේ වේ ද, එවන් සුඛවෙදනායෙක් භවත් ගොයුම්ගොතුවනට නොඋපද්දි හෝ, යම් උපන් දුඃඛවෙදනායෙක් භවත්හුගේ සිත ගෙවා ගෙන සිටුනේ වේද, එවන් දුඃඛවෙදනායෙක් භවත් ගොයුම්ගොතුවනට නො උපද්දි හෝ යි” (නුවට කී). ‘කුමැයි නොවේ ද? (උපන) ගිනිවෙස්නැ’යි වදාළහ.

 

10. ගිනිවෙස්න, සම්‍යක්සම්බොධියෙන් පළමු ව අනභිසම්බුද්ධ බෝසතක් ව සිටියදී ම මට තෙල සිත් විය: “ගෘහවාස සම්බාධ ය. ක්ලෙශධූලි මාර්ගයෙක. ප්‍රව්‍රජ්‍යා නම් අභ්‍යවකාශස්ථානයෙක. ගිහිගෙහි වසනුවහු විසින් එකාන්ත පරිපූර්ණ, එකාන්ත පරිශුද්ධ, ලිඛිත (ධෞත) ශඞ්ඛසදෘශ මේ බ්‍රහ්මචර්ය්‍යය සරන්නට නොහැකිය. මම් කෙහෙරවුළු බහා කසාවත් හැඳ පෙරෙව ගිහිගෙන් නික්ම පැවිද්දට වදනෙම් නම් මනා මැනු”යි. ගිනිවෙස්න, මම පසු කලෙක භද්‍රවූ යොව්නින් යුත්, ප්‍රථම වයසින් සමන්‍වාගත, කළු කෙහෙ ඇති තරුණයෙක්ව සිටියෙම් ම, වගුළ කඳුළින් තෙත් මුව ඇති නොකැමැති දෙමාපියන් හඬනවුනට අනදර කොට කෙහෙරවුළු බහා කහවත් හැඳ පෙරෙව ගිහිගෙන් නික්ම පැවිද්දට වැදිණිමි.

 

11. මම මෙසේ පැවිදි වූයෙම් කුසල කිමැයි සොයනුයෙම්, උතුම් ශාන්තිසඞ්ඛ්‍යාතති වන පිරියෙස්නෙම්, ආළාර කාලාම තවුසන් කරා එළඹියෙමි. එළඹ ආළාරකාලාමයනට තෙල කීමි: “ඇවත කාලාම, මම මේ ධර්මවිනයෙහි බඹසර සරන්නට කැමතියෙමි”යි. ගිනිවෙස්න, මෙසේ කියත්ම කලම්ගොතු ආළාරතවුස් මට තෙල බස් කී: “ආයුෂ්මත් විහරණ කරන්නේ මැනැව. යම් ධර්මයෙක පණ්ඩිත පුරුෂයෙක් මඳකලෙකින් සිය ඇදුරුසමය තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වෙසේ ද, මේ දහම එබඳු ය”යි. ගිනි වෙස්න, මම (උන්ගේ) ඒ ධර්මය මඳ කලෙකින් ම වහා ප්‍රගුණ කෙළෙමි. ගිනි වෙස්න, මම තොල ගැටීම් මතුයෙන්, උන් කීවා කීම් මතුයෙන් “මම් දන්මී, දක්මී” යන ඥානවාදය ද, “මෙහි මම ස්ථිර යෙමි” යන ස්ථිරවාදය ද කියමි. මම් මතු නොවෙමි. සෙස්සෝ ද කියති.

 

12. ගිනිවෙස්න, මට මේ සිත් වී: “ආළාර කාලාම මේ දහම හුදු සැදැහැ මතුයෙන් තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වෙසෙමි යි පහළ නොකෙරෙයි. ඒකාන්තයෙන් ආළාර කාලාම මේ දහම දන්නේ, දක්නේ, විහරණ කෙරෙති”යි කියායි. ගිනිවෙස්න, එක්බිති මම ආළාර කාලාමයන් කරා එළඹියෙමි එළඹ ආළාරකාලාමයන්හට තෙල බස් කීමි. “කියග කාලාම, කිපමණෙකින් මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා පහළ කෙරෙහිදැ?”යි. ගිනිවෙස්න, මෙසේ කී කල ආළාර කාලාම ආකිඤ්ඤඤ්ඤායතනය (තෙක් සත්සමවත්) මා දන්වාලීය.

 

13. ගිනිවෙස්න, මට තෙල සිත්වී: “ආළාරකාලාම තවුස්හට ම සැදැහැ ඇතියේ නොවෙයි, මට ද සැදැහැ ඇත. ආළාරකාලාම තවුස්හට ම වැර ඇතියේ නොවෙයි, මට ද වැර ඇත. ආළාරකාලාම තවුස්හට ම සිහි ඇතියේ නොවෙයි, මට ද සිහි ඇත. ආළාරකාලාම තවුස්හට ම සමාධි ඇතියේ නොවෙයි. මට ද සමාධි ඇත. ආළාරකාලාම තවුස්හට ම පැන ඇතියේ නොවෙ යි, මට ද පැන ඇත. ආළාරකාලාම තවුස් යම් දහමක් තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙමි යි පහළ කෙරේ ද, ඒ දහම පසක් කරනු පිණිස පියෝ කෙරෙම් නම් මනා මැනු”යි කියායි. ගිනිවෙස්න, මම මඳකලෙකින් ම වහාම ඒ දහම තමන් විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා විසීමි.

 

14. ගිනිවෙස්න, එක්බිති මම ආළාරකාලාම තවුස් කරා එළඹියෙමි. එළඹ ආළාරකාලාම තවුසාට තෙල බස් කීමි: “කියග කාලාම, මෙතෙකින් මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා දන්වහි?”යි. “ඇවැත්නි, මෙතෙකින් මම මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා පවසමි”යි හේ කීය. “මම ද ඇවැත්නි, මෙතෙකින් මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වෙසෙමි”යි කීමි.

 

15. “ඇවැත්නි, අපට ලාභයෙකි. ඇවැත්නි, අපට මනා ලැබීමෙකි. ඒ අපි එවන් සබ්‍රම්සර ආයුෂ්මතුන් දක්නමෝ ද - මෙසේ මම් යම් දහමක් තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා පහළ කෙරෙම් නම්, තො යිදු ඒ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙහි. තෝ යම් දහමක් තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වෙසෙහි නම්, මමත් ඒ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා පවසමි. මෙසෙයින් මම යම් සමවත් දහමක් දනිම් නම්, තො යිදු එ දහම දන්හි. තෝ යම් දහමක් දන්හි නම් මම ඒ දහම දන්මි. මෙසෙයින් මම යම් බඳුයෙම් වෙම් ද, තෝ එබඳුයෙහි. තෝ යම් බඳුයෙහි ද, මම එබඳුයෙමි. ඇවැත්නි, එව, දැන් අපි දෙදෙනමෝ ම මේ ශිෂ්‍ය ගණයා පරිහරණ කරම්හ”යි කීය.

16. ගිනිවෙස්න, මෙසෙයින් ආළාර කාලාම තවුස් මට ඇදුරු වූයේ, මා අතැවැසියහු තමහට සමසම කොට තැබී ය. උතුම් පූජායෙදුනු මා පිදී ය. ගිනිවෙස්න, මට තෙල සිත්වී: මේ දහම් සසර කළකිරීම පිණිස නො වැටෙයි, නො ඇලීම් පිණිස, රාගාදින්ගේ නිරොධය පිණිස, උපශම පිණිස, අභිඥෙය ධර්‍මයන් අභිජානනය පිණිස, චතුමාර්ගසම්බොධය පිණිස, නිවන් පසක් කරනු පිණිස නො වැටෙයි. (සැටදහස් කප් ආයු ඇති) ආකිඤ්ඤඤ්ඤායතන භවයෙහි උප්පත්ති මතුවක් පිණිස වැටෙයි. ගිනිවෙස්න, මම ඒ දහම් පමණ නො කොට (මෙයින් කම් නැතැයි) ඒ දහමින් නිබිඳ (උකටලීව) නික්මිණිමි.

 

17. ගිනිවෙස්න, මම කුසල කිමැයි සොයනුයෙම්, උතුම් ශාන්ති පදය පිරියෙස්නෙම්, උද්දක රාමපුත්‍රයන් කරා එළඹියෙමි. එළඹ රාමපුත්‍ර උද්දක තවුස්හට තෙල බස් කීමි: “ඇවැත්නි, මම මේ ධර්‍මවිනයෙහි බඹසර සරන්නට කැමැතියෙමි”යි. ගිනිවෙස්න, මෙසේ කී කල රාමපුත්‍ර උද්දක තවුස් මට තෙල බස් කී: “ආයුෂ්මත් විහරණ කරන්නේ මැනැව. යම් ධර්‍මයෙක නුවණැති පුරුෂයෙක් මඳ කලෙකින් සිය ඇදුරු සමය තමා විසින් දැන පසක් කොට සපයා වෙසේ ද, මේ දහම එබඳු ය”යි. ගිනිවෙස්න, මම (උන්ගේ) ඒ ධර්‍මය මඳකලෙකින් ම වහාම පුහුණු කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න, මම තොලගැටුම් මතුයෙකින්, උන්කීවා වටාලා කිම් මතුයෙකින් ‘දනිමි, දකිමි’ යන ඥානවාදය ද, ‘මෙහි මම ස්ථිරයෙමි’ යන ස්ථිරවාදය ද පිළින කරමි. මම් මතු නොවෙමි. සෙස්සෝ ද පිළින කෙරෙති.

 

18. ගිනිවෙස්න, මට මෙසිත් වී: “(උද්දකපිතෘ) රම්තවුස් මේ සමවත් දහම හුදු සැදැහැමතුයෙන් තමා විසින් දැනැ පසක් කොට වෙසෙමි යි පහළ නො කෙළේය. ඒකාන්තයෙන් රම්තවුස් මේ දහම දන්නේ, දක්නේ වාස කෙළේය” කියා යි. ගිනිවෙස්න, එක්බිති මම උදරම් පුතු කරා එළඹියෙමි. එළඹ උදරම්පුත්හට තෙල බස් කීමි: “කියග උද්දකය, කිපමණෙකන් රාම තෙමේ මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙමියි පහළ කෙළේ දැ?”යි. ගිනිවෙස්න, මෙසේ කිකල උදරම්පුත් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය (තෙක් අටසමවත්) දන්වාලීය.

 

19. ගිනිවෙස්න, මට මෙසිත් වී: “සැදැහැ රාමයාහට මතු (පමණක්) නොවී, මට ද සැදැහැ ඇත. රාමයාහට මතු වැර නොවී, මට ද වැර ඇත. රාමයාහට මතු සිහිය නොවී, මට ද සිහිය ඇත. රාමයාහට මතු සමාධි නොවී, මට ද සමාධි ඇත. රාමයාහට මතු ප්‍රඥා නොවූ, මට ද ප්‍රඥා ඇත. රාම තෙමේ යම් දහමක් තමා විසින් දැන පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙමියි කෙළේ නම්, මම ද ඒ දහම පසක් කරනු පිණිස ප්‍රධන්වැර කෙරෙම් නම් මනා මැනු”යි කියා යි. ගිනිවෙස්න, මම මද කලෙකින් ම වහාම ඒ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙළෙමි.

 

20. ගිනිවෙස්න, එක්බිති මම උදරම්පුතු කරා එළඹියෙමි. එළඹ උදාරම්පුත්හට තෙල බස් කීමි: “කියග උද්දකය, මෙපමණෙකින් රාම තෙමේ මේ දහම තමා විසින් දැන පසක් කොට සපයා පහළ කෙළේදැ?”යි. “ඇවැත්නි, රාම මෙපමණෙකින් මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා පහළ කෙළේය”යි කීය. ඇවැත්නි, මම ද මෙපමණෙකින් මේ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙමි කීමි.

 

21. “ඇවැත්නි, අපට ලාභයෙක ඇවැත්නි, අපට මනා ලැබුමෙක. ඒ අපි එබඳු සබ්‍රම්සර අයුෂ්මතුන් දක්නමෝ ද - මෙසේ රාමතෙමේ යම් දහමක් තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙළේද, තොයි ද ඒ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙහි. තෝ යම් දහමක් තමා විසින් දැන පසක් කොට සපයා වාස කෙරෙහි ද, රාම තෙමේ ද ඒ දහම තමා විසින් දැනැ පසක් කොට සපයා පවසා ලීය. මෙසේ රාම තෙමේ යම් දහමක් දතු නම්, තොයිදු ඒ දහම දන්හි. තෝ යම් දහමක් දන්හි නම්, රාම තෙමේ ඒ දහම දන්නේය. මෙසේ රාම යම්බදු වී ද, තෝ එබඳුයෙහි ය. තෝ යම්බන්දෙහි නම්, රාම එබඳු වී. ඇවැත්නි, එව, දැන් තෝ මේ ගණය පරිහරණය කරව” යි කීය. ගිනිවෙස්න, මෙසෙයින් උදරම්පුත් මට සබ්‍රම්සර වූයේ මා ඇදුරුතන්හිදු තැබීය. උතුම් පූජායෙනුදු මා පිදී. ගිනිවෙස්න, මට තෙල සිත් පහළවී: මේ අට සමවත් දහම කළකිරීම පිණිස නො වැටෙයි. නො ඇලීම් පිණිස, රාගාදීන්ගේ නිරෝධය පිණිස, උපශම පිණිස, අභිඥෙය ධර්‍මයන් අභිජානනය පිණිස, චතුර්මාර්‍ගසම්බොධය පිණිස, නිවන් පසක් කරනු පිණිස නො වැටෙයි. නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි උප්පත්ති මතුවක් පිණිස වැටෙයි. ගිනිවෙස්න, මම ඒ අටසමවත් දහම ‘මෙයින් කම් නැතැ’යි පුන පුනා පිළිකෙව් කොට ඒ දහමින් නිබිද නික්මිණිමි.

 

22. ගිනිවෙස්න, මම කුසල කිමැයි සොයනුයෙම්, උත්තමශාන්ති සඞ්ඛ්‍යාත නිවන පිරියෙස්නෙම් මගධ රටෙහි පිළිවෙළින් සැරි සරනුයෙම්, උරුවෙල් දනව්යෙහි සේනානිගම නම් නියම්ගමට පැමිණියෙමි. එහි රමණී බිම් කොටස හා ප්‍රසාදකර වන ළැහැබ හා, කස වූ මඬ ඇති (පිරිසිදු) මනාව පිහිටි ප්‍රතීර්ථ (පිළිවෙළින් ගැඹුරු තොට) ඇති, රමණී, ගලන හොය හා හාත්පස සිසාළ ගොදුරුගම හා දිටිමි. ගිනිවෙස්න, මට තෙල සිත් වී: භූමිභාගය ඒකාන්තයෙන් රමණීය වෙයි. වන ළැහැබ ප්‍රසාදකර වෙයි. සුදු සුතොට ඇති රමණී හොය ද ගලා බසී. හාත්පස ගොදුරුගම ද වෙයි. ප්‍රධන් කටැටි කුල දරුවක්හට ප්‍රධන්හි යෝග කරනු පිණිස මෙ තැන එකාන්තයෙන් හඹනු වෙයි (සමත් වෙයි) කියායි. ගිනිවෙස්න මම “ප්‍රධන්හි යොග කරන්නට මෙතැන යොග්‍ය වෙති”යි එහිම (ප්‍රධන් කරනු සඳහා) හිඳ ගතිමි.

 

23. තවද ගිනිවෙස්න, පෙර නො ඇසූවිරු ආශ්චර්ය්‍ය එළවන උපමාවෝ තුන් දෙනෙක් මට වැටහුණ හ. ඒ කෙසේ ය යත්:

 

ගිනිවෙස්න, දියෙහි බැහු ස්නෙහ සහිත තෙත් කැටෙක් (උදුම්බරකාෂ්ඨයෙක්) ඇති ද, එසඳ ‘ගිනි දල්වා නිපදවමී, තෙජස් පහළ කරමී’ යි පුරුෂයෙක් උතුරුඅරිණි (මතුයෙහි සිටුනා ගිනිගානා දඬෙක්) ගෙන එන්නේ වේ ද, ගිනිවෙස්න, එ කිසේ හඟිහි? ඒ පුරිස දියෙහි බැහු සහසනා තෙල තෙත් කට උතුරඅරිණී ගෙන මඬනේ ගිනි නිපදවන්නේ වෙද? තෙද පහළ කරන්නේ වේදැ?යි. “භවත් ගොයුම්ගොතුව, නොවන්නේ මැ ය” ඒ කවර හෙයින? “භවත් ගොයුම්ගොතුව, තෙල තෙත් කට සහසනා වෙයි. එ ද දියෙහි බැහුනේ වෙයි ඒ පුරුෂ කලකුළුවට (ක්ලාන්තයට) පැළදුකට (පීඩ දුඃඛයට) හිමි වනු ම වෙයි.” ගිනිවෙස්න, එසෙයින් ම යම් කිසි මහණ කෙනෙක් වෙත්වයි, බමුණු කෙනෙක් වෙත්වයි, කයිනුදු කාමයෙන් දුරු නො වූවාහු වාස කෙරෙත්ද, කම්සපුයෙහි උන්ගේ යම් කාමච්ඡන්දයෙක් කාමස්නේහයෙක් කාම මුර්ඡායෙක් කාමපිපාසායෙක් කාමපරිදාහයෙක් ඇත් ද, එ ද සියසතන්හි නො පැහුණේ වේ ද, නො සන්හිඳුණේ වේ ද, ඒ භවත් මහණ බමුණෝ ඖපක්‍රමිකවූ ද (උපක්‍රමයෙන් හටගත්) තීව්‍ර කටුක දුඃඛ වෙදනා විඳිති. ඔහු ලොකොත්තර මාර්‍ගඥානය පිණිස අභව්‍ය ම වෙති. ඒ භවත් මහණ බමුණෝ උවකමින් නිපන් තිව්‍ර කටුක දුක් වෙදනා නො විඳුනාහු නමුදු, ඔහු ලෝකෝත්තර මාර්‍ගඥානය පිණිස අභව්‍යම වෙති. ගිනිවෙස්න, පෙර නො ඇසුවිරු මතු මතු විස්මය උපදවන මේ පළමුවන උවමාව මට වැටහිණි.

 

24. ගිනිවෙස්න, පෙර නො ඇසූ විරූ විස්මජනක දෙවන උපමායෙක් ද මට වැටහිණ. කෙසේය යත්: ගිනිවෙස්න, දියෙන් දුරුව ගිය ගොඩබිමෙහි නගාලු, සක්‍ෂීර, සස්නෙහ, (උදුම්බර) කාෂ්ඨයෙක් ඇත්ද, එක්බිති පුරුෂයෙක් ‘ගිනි මොළොවා ලමි. තෙද නගා ගන්මි’යි උතුරුඅරණී ගෙන එන්නේ වේ ද, ඒ පුරුෂ දියෙන් දුරු ව ගිය, ගොඩබිම නහාලු, කිරිසහිත හෙයින් තෙත් වූ, එහෙයින් ම සස්නෙහ වූ, තෙල දිඹුල්දඬු උතුරුඅරණී ගෙන මඬනේ ගිනි මොළොවන්නේ වේ ද, තෙද නඟා ගන්නේ වේදැයි. “භවත් ගොයුම්ගොතුව, නොවන්නේ මැ ය.” ඒ කවර හෙයින: “භවත් ගොයුම්ගොතුව, දියෙන් දුරු ව සිටිය ද, ගොඩ නගාලුව ද, තෙල කාෂ්ඨය තෙත් වෙයි. ස්නෙහ සහිත වෙයි ඒ පුරුෂ ක්ලමථුවට විඝාතයට හිමි වනු ම වෙයි” කීය. ගිනිවෙස්න, එසෙයින් ම යම් කිසි මහණ කෙනෙක් වෙත්වයි, බමුණු කෙනෙක් වෙත්වයි, කයින් කම්සපුවෙන් මෙසෙයින් දුරුවූවාහු වාස කෙරෙත් ද, උන්ගේ කම්සපුයෙහි යම් කාමච්ඡන්‍දයෙක් කාමස්නෙහයෙක් කාමමුර්ඡායෙක් කාමපිපාසයෙක් කාමපරිදාහයෙක් ඇත් ද, එද සියසතන නො පැහුණේ වේද, මොනොවට නො සන්හිඳුණේ වේ ද, ඒ භවත් මහණ බමුණෝ ඖපක්‍රමිකවූත් තීව්‍ර කටුක දුඃඛ වෙදනා විඳිති. ඔහු ලොකොත්තර මාර්‍ගඥානය පිණිස අභව්‍ය වෙත් මැ ය. ඒ භවත් මහණ බමුණෝ ඖපක්‍රමික තීව්‍ර කටුක දුඃඛවෙදනා නොවිඳුතු දු ඔහු ලොකොත්තර මාර්‍ගඥානය පිණිස අභව්‍ය වෙත් මය. ගිනිවෙස්න, ඇඟිලි පොළන්නට නිසි පෙර නො ඇසූවිරු මේ දෙවන උපමාව මට වැටහිණ.

 

25. ගිනිවෙස්න, පෙර නො ඇසූ විරු මතු මතු ආශ්චර්ය්‍ය උපදවන අන් තුන්වන උපමා ද මට වැටහිණ. ඒ කෙසේය යත්: ගිනිවෙස්න, දියෙන් බැහැර වැ ගිය ගොඩබිම නඟාලු ස්නෙහ රහිත වියැළි පවනින් හඬනා (කොළපු) උදුම්බර කාෂ්ඨයෙක් ඇත් ද, එක්බිති පුරුෂයෙක් ‘ගිනි මොළොවමි, තෙජො ධාතු පහළ කොට ගන්මී’ උතුරුඅරණි ගෙන එන්නේ වේද, ගිනිවෙස්න, ඒ කිමැයි හඟිහි? ඒ පුරුෂ දියෙන් වෙන් ව ගිය, ගොඩබිම නගාලු, නොතෙත්, පවනින් හඬන, තෙල කාෂ්ඨය උතුරුඅරණි ගෙන මඬනේ ගිනි මොළොවන්නේ වේ ද? තේජෝ ධාතු පහළ කරන්නේ වේදැ?යි. “භවත් ගොයුම්ගොතුව, එය වන්නේ මැය.” ඒ කවර හෙයින? “භවත් ගොයුම්ගොතුව, තෙල කාෂ්ඨය, ශුෂ්කය, කොළාපය, එ ද දියෙන් වෙන් වන, ගොඩබිම නගාලන ලදැ”යි.

 

ගිනිවෙස්න, එසෙයින් ම යම්කිසි මහණ කෙනෙක් වෙත්වයි, බමුණු කෙනෙක් වෙත්වයි, කයිනුදු කම්සපුයෙන් වෙසෙසින් දුරු වූ වාහු වාස කෙරෙත්ද, කම්සපුයෙහි උන්ගේ යම් කාමච්ඡන්‍දයෙක් කාමස්නෙහයෙක් කාමමුර්ඡායෙක් කාමපිපාසායෙක් කාමපරිදාහයෙක් ඇත් ද, එ ද සියසතන මොනොවට ප්‍රහීණ වෙයි. මොනොවට සන්හිඳුණේ වෙයි. ඒ භවත් මහණ බමුණෝ ඖපක්‍රමිකවූත් තීව්‍ර, කටුක, දුඃඛ වෙදනා විඳුතුදු ඥානදර්ශන - අනුත්තර සම්බොධ-සඞ්ඛ්‍යාත ලොකොත්තර මාර්‍ගඥානය පිණිස භව්‍ය වෙත් මැ ය. ඉදින් ඒ භවත් මහණ බමුණෝ ඖපක්‍රමික, තීව්‍ර, කටුක, දුඃඛවෙදනා නොවිඳුතු දු ලොකොත්තරමාර්‍ග ඥානය පිණිස භව්‍ය වෙත් මැ ය. ගිනිවෙස්න, පුන පුනා ආශ්චර්ය්‍යයට කරුණු වූ පෙර නො ඇසූ විරු මේ තුන්වන උපමා මට වැටහිණ.

 

ගිනිවෙස්න, පෙර නො ඇසූ විරු අන්‍වාශ්චර්ය්‍ය වූ මේ ත්‍රිවිධ උපමාවෝ මට වැටහුණාහ.

 

26. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිතෙක් වී, “මම යටිම්ණිය දතෙහි උඩිම්ණිය දත තබා (යටි දතෙහි උඩු දත තබා), දිවින් තලු මැඬගෙන, කුසල් සිතින් අකුසල් සිත නිගන්නෙම් නම්, පෙළන්නෙම් නම්, (කෙලෙස් තවන වැරින්) තවන්නෙම් නම් මනා මැනු”යි. ගිනිවෙස්න, මම යටදතෙහි උඩුදත තබා දිවින් තලු මැඬගෙන, කුසල් සිතින් අකුසල් සිත නිගන්මි, පෙළමි, තවමි. ගිනිවෙස්න, යටි දතෙහි උඩු දත තබා දිවින් තලු මැඩගෙන කුසල්සිතින් අකුසල් සිත නිගන්නා, පෙළන, තවන මාගේ කැසින් (කිසිල්ලෙන්) ස්වෙදයෝ සිලියෙති. ගිනිවෙස්න යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් දුර්‍වලතර පුරුෂයකු හිසැ හෝ ගෙන භූජශිරසැ හෝ ගෙන නිගන්නේ, පෙළන්නේ තවන්නේ වේ ද, ගිනිවෙස්න, එසෙයින් ම යටදතෙහි උඩුදත තබා දිවින් තලු මැඩගෙන, කුසල් සිතින් අකුසල් සිත නිගන්නා, පෙළන, තවන මාගේ කැසින් ස්වෙදයෝ සිලියෙති. ගිනිවෙස්න, මා විසින් කෙලෙස් තවන වැර රුකළේ වෙයි. (එහෙයින් ම) අසංලීන (නො සැඟවුනේ) වෙයි. සිහි එළැඹියේ අසම්මුෂිත වෙයි. ඒ දුක් සහගිය ප්‍රධන් වැර කිරීමෙන් ප්‍රධන් වීර්ය්‍යයෙන් විත් කෑ මගේ කය දරථ සහිත වෙයි. නො සන්හුන් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මට උපන් මෙවන් දුඃඛවෙදනාත් සිත් නො ගෙවා ගෙන සිටී.

 

27. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත් වී: මම අප්‍රාණක (නිරාශ්වාස) ධ්‍යාන කරන්නෙම් නම් මනා මැනුයි. ගිනිවෙස්න, මම මුවිනුදු නැහැයිනුදු ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැරිමි. ගිනිවෙස්න, මුවිනුදු නැහැයිනුදු අසස් පසස් වැළහු කල, දෙකන් සිලින් නික්මෙන වාතයන්ගේ අධිමාත්‍ර ශබ්දයෙක් මට ඇත. පුඹුනා කඹුරු භස්ත්‍රායෙක යම්බඳු අධිමාත්‍ර ශබ්දයෙක් ඇත් ද, ගිනිවෙස්න, එ පරිදි ම මුවිනුදු නැහැයිනුදු අසස් පසස් වැළහු කල, දෙකන් සිලින් නික්මෙන වාතයන්ගේ අධිමාත්‍ර ශබ්දයෙක් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මා විසින් කෙලෙස් තවන වැර රුකළේ වෙයි. (එ හෙයින්) අංසලීන වෙයි. සිහි එළඹියේ වෙයි. සම්මුෂිත නො වෙයි. ඒ දුක් සහගිය ප්‍රධන් වීර්ය්‍යයෙන් වීත්කෑ මාගේ කය දරථ සහිත වෙයි. නො සන්හුන් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මට උපන් මෙවන් දුඃඛවෙදනාත් සිත් නො ගෙවා ගෙන සිටී.

 

28. ගිනිවෙස්න, මට මෙ සිත්වී: “මම අප්‍රාණක වූ ම ධ්‍යානය කරන්නෙම් නම් මනා මැනු”යි. ගිනිවෙස්න, මම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැරීමි. ගිනිවෙස්න, මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළහු කල අධිමාත්‍ර වාතයෝ මා හිස මැඩගෙන පෙළත්. ගිනිවෙස්න, බලවත් පුරුෂයෙක් තියුණු තුඩෙකින් යම්සේ හිස මඩනේ වේ ද, ගිනිවෙස්න, එපරිදිම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල අධිමාත්‍ර වාතයෝ මා හිස පෙළා ගනිත්. ගිනිවෙස්න, මා විසින් කෙලෙස් තවන වැර ඇරැඹුනේ අසංලීන (නො සැඟවුනේ) වෙයි. (මට) සිහි එළඹියේ සම්මුෂිත (නටුයේ) නො වෙයි. ඒ දුක් සහගිය ප්‍රධන්වැරකරණින් ප්‍රධනින් විත් කෑ මාගේ කය දරථ සහිත වෙයි. නො සන්හුන් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මට උපන් මෙවන් දුඃඛවෙදනා ද සිත් නො ගෙන සිටී.

 

29. ගිනිවෙස්න, මට මෙ සිත්වී: “මම අප්‍රාණක වූ ම ධ්‍යානය කරන්නෙම් නම් මනා මැනු”යි. ගිනිවෙස්න, මම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැරීමි. ගිනිවෙස්න, මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල මාගේ හිසෙහි අධිමාත්‍ර ශිරො වෙදනාවෝ වෙති. ගිනිවෙස්න, යම් සේ බල ඇති පුරුෂයෙක් දළවරබහතින් හිසැ හිස් වෙළුම් දෙන්නේ වේද, ගිනිවෙස්න, එසෙයින් ම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල මා හිසැ අධිමාත්‍ර ශිරඃශුලවෙදනාවෝ වෙති. ගිනිවෙස්න, මා විසින් කෙලෙස් තවන වැර රුකුළේ අසංලීන වෙයි. සිහි එළැඹියේ සම්මුෂිත නො වෙයි. ඒ දුක් සහගිය ප්‍රධන්වැරකරණින් ප්‍රධනින් විත් කෑ මාගේ කය දරථ සහිත වෙයි. නො සන්හුන් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මට උපන් මෙවන් දුඃඛවෙදනා ද සිත් නො ගෙන සිටී.

 

30. ගිනිවෙස්න, මට මෙ සිත් වී: මම අප්‍රාණක වූ ම ධ්‍යානය කරන්නෙම් නම් මනා මැනු”යි ගිනිවෙස්න, මම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැරීමි. ගිනිවෙස්න, මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල අධිමාත්‍ර වාතයෝ මාගේ කුස සිඳිත්. ගිනිවෙස්න, දක්‍ෂ ගෝඝාතකයෙක් හෝ ගෝඝාතකයකුගේ අතැවැස්සෙක් හෝ තියුණු ගෙරිකපන කැත්තෙන් යම් පරිදි කුස කපන්නේ වේ ද, ගිනිවෙස්න, එ පරිදි ම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල අධිමාත්‍ර වාතයෝ මා කුස කපති. ගිනිවෙස්න, මා විසින් කෙලෙස් තවන වැර රුකුළේ අසංලීන වෙයි. සිහි එළැඹියේ සම්මුෂිත නො වෙයි. ඒ දුක් සහගිය ප්‍රධන්වැරකරණින් විදුනු මාගේ කය දරථ සහිත වෙයි. නො සන්හුන් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මට උපන් මෙවන් දුඃඛවෙදනා ද සිත් නොගෙන සිටී.

 

31. ගිනිවෙස්න, මට මෙ සිත්වී: “මම අප්‍රාණක වූ ම ධ්‍යානය කරන්නෙම් නම් මනා මැනු”යි. ගිනිවෙස්න, මම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැරීමි. ගිනිවෙස්න, මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල මා කයෙහි අධිමාත්‍ර දාහ වෙයි. ගිනිවෙස්න, බල ඇති දෙපුරිස් කෙනෙක් දුර්‍වලතර පුරුෂයකු වෙන වෙන අත්හි ලාගෙන අඟුරු වළෙක ලා යම්පරිදි තවන්නාහු වෙත් ද, වෙසෙසින් තවන්නාහු වෙත් ද, ගිනිවෙස්න, එ පරිදි ම මුවිනුදු නැහැයිනුදු කනිනුදු අසස් පසස් වැළැහු කල මාගේ කයෙහි අධිමාත්‍ර දාහ වෙයි. ගිනිවෙස්න, මා විසින් වැර අරඹන ලද්දේ අසංලීන වෙයි. සිහි එළඹියේ සම්මුෂිත නොවෙයි. ඒ දුක් සහගිය ප්‍රධන්වැරකරණින් ප්‍රධනින් විත් කෑ මාගේ කය දරථ සහිත වෙයි. නො සන්හුන් වෙයි. ගිනිවෙස්න, මට උපන් මෙවන් දුඃඛ වෙදනාත් සිත් නොගෙන සිටී. තවද ගිනිවෙස්න, දෙවිකෙනෙක් මා දැක මෙසේ කීහ: “මහණ ගොයුම් කලුරිය කළහ”යි. කිසි දෙවිකෙනෙක් මෙසේ කීහ: “මහණ ගොයුම් කලුරිය නො කෙළේ. එතෙකුදු වුව, (මඳෙකින්) කලුරිය කළ හෙති”යි. කිසි දෙවි කෙනෙක් මෙසේ කීහ: “මහණ ගොයුම් කලුරිය නො කෙළේ ය. (මඳෙකින්) නොද කලුරිය කෙරෙයි. මහණ ගොයුම් රහතෙක. රහත්හුගේ තෙල විහාරය මෙබඳු ම (මළා මෙන්) වෙති” යි.

 

32. ගිනිවෙස්න, මට මෙ සිත්වී: මම හැම ලෙසින් අහර නො වළඳනු පිණිස පිළිපදනෙම් නම් මනා මැනු”යි. ඉක්බිති ගිනිවෙස්න, දෙවියෝ මා කරා අවුත් තෙල බස් කීහු: “නිදුකාණෙනි, තොප හැමසෙ ආහාරෝපච්ඡෙදය පිණිස නොපිළිපදනේ මැනැව. නිදුකාණෙනි, ඉදින් තෙපි හැමසෙ අහර වළහන්නට පිළිපදනහු නම් අපි තොපට දිව්‍යඔජස් ලොමකූපයෙන් කවම්හ, එයින් තෙපි යැපෙව” යි. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත් වී “මම වනාහි හැම ලෙසින් අභොජනය ප්‍රතිඥා කෙරෙම් නම්, මේ දෙවියෝ ද මට ලොමකූපයෙන් දිව්‍ය ඔජා බහත් නම්, එයිනුදු මම යපෙම් නම්, ඒ මාගේ මුසාවා වෙයි.” ගිනිවෙස්න, මම ඒ දෙවියන් වළහමි. මෙයින් කම් නැති යයි කියමි.

 

33. ගිනිවෙස්න, මට මෙසිත් වී: “මම මුං යුස හෝ ය, කොල්ලු යුස හෝ ය, මහ මැහැ (කඩල) යුස හෝ ය, කුඩා මැහැ යුස හෝ ය යි පත පත බැගින් මඳ මඳ අහර වළඳ කෙරෙම් නම් මනා මැනු”යි. ගිනිවෙස්න, මම, මුංයුස හෝ ය, කොල්ලුයුස හෝ ය, මහමෑයුස හෝ ය කුඩාමෑයුස හෝ ය යි පත පත කොට මඳ මඳ අහර වළඳ කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න, මුංයුස හෝ ය, කොල්ලුයුස හෝ ය, මහමෑයුස හෝ ය, සුළුමෑයුස හෝ යයි පත පත කොට මඳ මඳ අරහ වළඳ කරන මාගේ කය වැඩියක්ම වැහැළි බවට ගියේ වෙයි. ‘ආසීතික’ වැල්පුරුක් හෝ කළුවැල් පුරුක් හෝ යම්බඳු වේ ද, එම අල්පාහාරතායෙන් මාගේ (හස්තාදි) අඟ හා (අඞ්ගුල්‍යාදි) පසඟ හා එබඳු වෙයි. ඔටුපිය යම්බඳු වේ ද, එම අල්පහාරතායෙන් මාගේ හිද්ම එබඳු වෙයි. වටන්වැළ යම්බඳු වේ ද, එම අල්පාහාරතායෙන් මාගේ වසටවැළ උන්නතාවනත (හිවිඑබිපියෙවි) වෙයි. දිරුහලෙක ගවනැස්හු යම්පරිදි ඔබ මොබ බිඳහැළුණුහු වෙත් ද, එ පරිදි එම අල්පාහාරතායෙන් මාගේ ඇළ ඇට ඔලුග්ගවිලුග්ග (තැන තැන නතු මතු) වෙයි. යම්පරිදි ගැඹුරු ළිඳෙහි දියතරු ගැඹුරට ගියාහු, යට ගැලුණුහු පැනෙත් ද, එපරිදි ම එම අල්පාහාරතායෙන් මාගේ අක්‍ෂිකූපයෙහි ඇස්තරු (කතීනිකාවෝ) ගැඹුරට ගියාහු, යට ගැලුණුහු පැනෙතී. යම් පරිදි අමුව තිලමින් සිටිය දී සුන් තිතුලබු අවුසුළඟින් හැකුළුණේ මිලියේ වේ ද, එපරිදි එම අල්පාහාරතායෙන් මාගේ හිස සිවිය හැගුළුණේ, මැලැවුණේ වෙයි.

 

34. ගිනිවෙස්න, මම බඩසිවිය පිරිමදිමී යි බඩසිවිසහගිය වසට ම අත්ලා ගතිමි. වසට පිරිමදිමි යි වසටසහගිය බඩසිවිය ම අත්ලා ගතිමි. ගිනිවෙස්න, මාගේ දුෂ්කරක්‍රියාව කොතරම් වීද යත්: එම අල්පාහාරතායෙන් මාගේ උදරච්ඡවිය පිටිකටුව පැහැර ඇලී සිටියා වෙයි. ගිනිවෙස්න, මම එම අල්පහාරතායෙන් මල මු හෝ කරම් ද එතැන ම යටිහුරු ව ඇද වැටෙමි. ගිනිවෙස්න, මම මේ (පශ්චිමභවික) කය ම අස්වසනුයෙම් අතින් ගාත්‍රයන් පිරිමදිමි. ගිනිවෙස්න, එම අල්පාහාරතායෙන් අතින් ගාත්‍ර පිරිමදනා මාගේ කයින් (මස් ලේ නැතියෙන්) දුගඳ මුලසුන් ලෝමයෝ ගිළිහී වැටෙති. තවද ගිනිවෙස්න, මිනිස්හු මා දැක මෙසේ කීහ: “මහණ ගොයුම් කළුවන් වෙති”යි ඇතැම් මිනිසුහු මෙසේ කීහ: “මහණ ගොයුම් කළුවන් නොවෙයි. මහණ ගොයුම් රන්වන් වෙති”යි. ඇතැම් මිනිස්සු මෙසේ කීහ: “මහණ ගොයුම් කළුවන් නො වෙයි. නො ද රන්වන් වෙයි. මහණ ගොයුම් මඟුරුමසුපැහැ බඳු පැහැ ඇතියෙකැ”යි. ගිනිවෙස්න, එතරම් පරිශුද්ධ වූ පර්ය්‍යවදාත වූ මාගේ ඡවිවර්ණය එම අල්පාහාරතායෙන් මෙපමණට නටුයේ වෙයි.

 

35. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත් වී: “යටගිය දවස මහණ කෙනෙක් වෙත්වයි, බමුණු කෙනෙක් වෙත්වයි, යම්කිසි කෙනෙක් ඖපක්‍රමික වූ තීව්‍ර, කටුක, දුඃඛ වෙදනා වින්දාහු ද, (ඒ වෙදනාවනට ද මා වින්ද) තෙල දුක් ම පරම වෙයි. මෙයින් වැඩි වූයේ නො වෙයි. මතු අනායෙහි මහණ කෙනෙක් වෙත්වයි, බමුණු කෙනෙක් වෙත්වයි, යම්කිසි කෙනෙක් ඖපක්‍රමික වූ තීව්‍ර, කටුක, දුඃඛවෙදනා විඳිත් ද, (ඒ වෙදනාවනට) තෙල දුක් ම පරම වෙයි. මෙයින් වැඩි වන්නේ නො වෙයි. මෙ දවස මහණ කෙනෙක් වෙත්වයි, බමුණු කෙනෙක් වෙත්වයි, යම් ම කෙනෙක් ඖපක්‍රමික වූ තීව්‍ර, කටුක, දුඃඛවෙදනා විඳිත් ද, (ඒ වෙදනාවනට ද) තෙල දුක් ම පරම වෙයි. මෙයින් වැඩියෙක් නොවෙයි. මම මේ කුළු දුෂ්කරක්‍රියායෙන් මිනිස් දහමින් උතුම් අරීබව කරන්නට සමත් ලොවුතුරා මඟ නැණවෙසෙසක් නො පිළිවිදුමි. සම්බොධය පිණිස අන් මඟෙක් විය හේ නු”යි.

 

36. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත්වී: “පියසැහැ මහරජාණන් කමතෙහි සිහිල් දඹරුක් සෙවනෙහි (පලඟ බැඳ) හුන්නේ, කාමයෙන් වෙන් ව ම අකුසල් දහමින් වෙන් ව ම සවිතර්‍ක වූ සවිචාර වූ විවෙකජප්‍රීති සුඛ ඇති, ප්‍රථමධ්‍යානය සපයාගෙන වාස කෙළෙම් මම දනිම්ම ය. සම්බොධය පිණිස මේ මාර්‍ග විය හෙති දෝ”යි. ගිනිවෙස්න, සම්බොධය පිණිස තෙල (ආනාජන්සී ධ්‍යානය) ම මාර්‍ගය වේ”ය කියා මට සතානුසාරිවිඤ්ඤාණය (‘මේ ම මාර්‍ගය වේ ය’යි වරක් දෙවරක් උපන් ස්මෘතියට අනතුරුව උපදනා) විඥානය ඇති වී ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත් වී: “කාමයන් හැරැපියා සිටි, අකුසල් දහම් හැරැපියා සිටි, යම් ඒ (ආනාපානස්මෘතියෙන් ලත් ප්‍රථමධ්‍යාන) සුඛයෙක් වේද, කිම, මම ඒ සුඛයට බියපත් වෙම් දෝ හෝ”යි.

 

37. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත් වී: “කාමයන් හැරැපියා සිටි, අකුශල ධර්‍ම හැරැපියා සිටි, යම් ඒ සුවයෙක් ඇත් ද, මම ඒ සුවයට බියපත් නොවෙමි”යි. ගිනිවෙස්න, මට මෙසේ සිත්වී: “මෙසේ අතිශයෙන් වැහැළි පත් කයින් ඒ සුවය ලැබගන්නට සුකර නොවේ. මම දළ බත්කොමූ අහර වළඳ කෙරෙම් නම් මනා මැනු”යි කියායි. ගිනිවෙස්න, මම දළ බත්කොමු අහර වළඳ කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න, එ දවස “මහණ ගොයුම් යම් දහමක් අධිගම කෙරේ ද, එ දහම අපට කියති”යි භික්‍ෂූහු පස්දෙනෙක් මා උවටනෙහි යෙදුනාහු වෙති. ගිනිවෙස්න, මම දළ බත්කොමු අහර වළඳ කෙළෙම් ද, එ හෙයින් ඒ පස් මහණහු “මහණ ගොයුම්හු ප්‍රත්‍යයබාහුලිකයහ. ප්‍රධනින් ගිළිහුණ හ. බාහුල්‍යයට (ප්‍රණීත භොජනාදයට) නැවත වැටුණාහ”යි උකැටි ව මා පියා ගිය හ.

 

38. ගිනිවෙස්න, මම ඖදාරික ආහාර වැළඳුයෙම් කායබල ලැබ කාමයෙන් වෙන් ව අකුසල් දහමින් වෙන් ව විතර්‍ක සහිත, විචාර සහිත විවෙකයෙන් උපන් ප්‍රීති සුඛ ඇති, ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාස කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න මෙබඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනාව මා සිත් ගෙන නො සිටී.

 

39. විතර්‍කවිචාරයන් සන්හිඳීමෙන් සිය සතන්හි සම්ප්‍රසාදන ඇති, සිත්හුගේ එකොදි (උතුම් ව උපදනා) සමාධිය වඩනා, විතර්‍කරහිත, විචාරරහිත, (ප්‍රථම ධ්‍යාන) සමාධියෙන් උපන් ප්‍රිති සුඛ ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට එළඹ වාස කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න, මෙබඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනා මා සිත් ගෙන නො සිටී.

40. ප්‍රීතියගේ ද විරාගයෙන් උපෙක්‍ෂක ද වූයෙම්, ස්මෘතිමත් ද වූයෙම්, සම්‍යග්ඥාන ඇත්තෙම් වාස කෙළෙමි. සුඛය ද නාමකයින් වළඳ කෙළෙමි. යම් ධ්‍යානයක් සඳහා “හේ උපෙක්‍ෂකය, ස්මෘතිමත් ය, සුඛවිහරණ ඇතියෙකැ”යි ආර්ය්‍යයෝ කියත් ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානය උපයා වාස කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න, මෙබඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනාව මා සිත් ගෙන නො සිටී.

 

41. සුඛප්‍රහාණයෙනුදු, දුඃඛප්‍රහාණයෙනුදු, පළමු ම සොම්නස් දොම්නස්හුගේ ප්‍රහාණයෙන් දුක් නැති, සුඛ නැති, උපෙක්‍ෂායෙන් උපන් පිරිසිදු සිහි ඇති, චතුර්ත්‍ථධ්‍යානය ලැබ ගෙන වාස කෙළෙමි. ගිනිවෙස්න, මෙබඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනාව මා සිත් ගෙන නො සිටී.

 

42. මම මෙසෙයින් මොනොවට එකඟ වූ සිත පිරිසිදු ව පර්ය්‍යවදාත ව අනඞ්ගණ ව විගතොපක්ලෙශ ව මෘදුභුත ව කර්‍මණ්‍ය ව ස්ථිත ව නිශ්චලප්‍රාප්ත ව සිටි කල ඒ සිත පූර්වෙනිවාසානුස්මෘතිඥානය පිණිස නතු කෙළෙමි. මම නන්වැදෑරුම් පූ පූර්වෙනිවාසය සිහිකරමි. එ කෙසෙය යත්:- එක්දැයකුදු, දෙදැයකුදු, තුන්දැයකුදු, සිවුදැයකුදු, දසදැයකුදු, විසිදැයකුදු, තිස්දැයකුදු, සාළිස්දැයකුදු, පනස්දැයකුදු, සියක්දැයකුදු, දහස්දැයකුදු, සුවහස්දැයකුදු - අනෛකසංවර්‍තකල්පයනුදු, අනෛකවිවර්‍තකල්පයනුදු, අනෛකසංවර්‍ත විවර්‍තකල්ප යනුදු, සිහි කෙරෙමි: “අසෝ තන්හි උපන්මි. මෙබඳු නම් ඇතියෙම්, මෙබඳු ගොත්‍ර ඇති යෙම්, මෙබඳු වර්ණ ඇතියෙම්, මෙබඳු ආහාර ඇතියෙම්, මෙබඳු සුවදුක් විඳියෙම්, මෙබඳු ආයුකාල අවසන් කෙළෙම් වීමි. මම එයින් ච්‍යුත ව අසෝ තැන (තුෂිතභවනයෙහි) පහළවීමි. එහි (තුෂිතභවනයෙහි)දු මෙ බඳු (සෙතකෙතු නම්) නම් ඇති වීමි. මෙබඳු ගොත්‍ර (දෙවියන් හා එකගොත්‍ර) ඇති වීමි. මෙබඳු (සුවර්ණ) වර්ණ ඇතිවීමි. මෙබඳු (සුධාභොජන) ආහාර ඇති වීමි. මෙබඳු දෙවසැප හා සකරදුක් විඳියෙම් වීමි. මෙබඳු (සත්පනස්කෙළසැටසුවහස්වා) ආයුකාල කෙළවර කෙළෙම් වීමි. මම එයින් සැව මෙහි (මහාමායාවන් කුස) උපන්මි”යි. මෙසෙයින් (වර්ණාදිවිසින්) ආකාර සහිත (නාමගොත්‍රාදිවිසින්) උද්දෙශසහිත බහුප්‍රකාර පූර්වෙනිවාසය සිහිකරමි. ගිනිවෙස්න, මා විසින් රැය පළමු යම්හි මේ (පූර්වෙනිවාසය දත් හෙයින්) ප්‍රථම වූ විද්‍යාව අධිගත වූය. මට (එම පූර්වෙනිවාසය අවිදිත කරමින් සිටි) අවිද්‍යාව විනෂ්ට වූ ය. විද්‍යාව උපන. (යම් හෙයෙකින් විද්‍යාව උපන් ද, එ හෙයින්) මොහතමස විගත වී. විද්‍යාලොකය උපන. (ස්මෘතිඅවිප්‍රවාසයෙන්) අප්‍රමත්තව (වීර්ය්‍යාතාපයෙන්) ආතාප ඇතිව (කායජිවිත දෙක්හි අනපෙක්‍ෂතායෙන්) ප්‍රහිතාත්ම ව වාස කරන්නක්හට (විද්‍යාව උපදනා) සෙයින. ගිනිවෙස්න, මෙ බඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනාව මා සිත් ගෙන නො සිටී.

 

43. මම මෙසේ සමාහිත වූ සිත පරිශුද්ධ ව පර්ය්‍යාවදාත ව අනඞ්ගණ ව විගතොපක්ලෙශ ව මෘදුභූත ව කර්‍මණ්‍ය ව ස්ථිත ව නිශ්චලභාවප්‍රාප්ත ව සිටි කල ඒ සිත සත්ත්‍වයන්ගේ චුතුපපාතඤාණය (රූපාරම්මණ අලු කරන දිවසක් නැණ) පිණිස නතු කෙළෙමි. ඒ මම මිනිස් ඇස ඉක්ම සිටි පිරිසිදු දිවැසින් මැරෙන උපදනා සතුන් දකිමි. හීන ප්‍රණීත සුවර්ණ දුර්වර්ණ සුගත දුර්ගත වූ කම් වූ පරිදි ගිය සතුන් දන්මි: “මේ භවත් සත්ත්‍වයෝ එකාන්තයෙන් කායදුශ්චරිතයෙන් සමන්‍වාගතයහ, වාග්දුශ්චරිතයෙන් සමන්‍වාගතයහ, මනොදුශ්චරිතයෙන් සමන්‍වාගතයහ, ආර්ය්‍යයනට උපවාද කරන්නාහ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයහ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකර්‍ම සමාදාන ඇතියහ. ඔහු කාබුන් මරණින් මතුයෙහි සුවෙන් පහ ව සිටි, නපුරුගති ඇති, විවස ව හෙන නිරයට පැමිණියහ. මේ භවත් සත්ත්‍වයෝ ද කායසුචරිතයෙන් සමන්‍වාගතයහ, වාක්සුචරිතයෙන් සමන්‍වාගතයහ, මනඃසුචරිතයෙන් සමන්‍වාගතයහ, ආර්ය්‍යයනට උපවාද නො කරන්නාහ, සම්‍යග්දෘෂ්ටිකයහ, සම්‍යග්දෘෂ්ටි කර්‍මසමාදාන ඇතියහ. ඔහු කාබුන් මරණින් මතුයෙහි ශොභන ගති ඇති ස්වර්ගලෝකයට පැමිණියහ”යි. මෙසේ මිනිසැස ඉක්ම සිටි පිරිසිදු දිවැසින් මැරෙන උපදනා සතුන් දක්මි. හීන ප්‍රණීත සුවර්ණ දුර්වර්ණ සුගත දුර්ගත යථාකර්මොපග සත්ත්‍වයන් දන්මි: . . . ගිනිවෙස්න, රැය මැදිම් යම්හි මා විසින් මේ දෙවන විද්‍යාව (දිවසක්නැණ) අධිගත වූය. අවිද්‍යා විනෂ්ට වූය. විද්‍යා උපන. තමස විනෂ්ට විය. ආලොකය උපන. නොපමා ව වැර ඇතිව අරමුණ කරා ගිය සිත් ඇති ව විහාර කරනුවක්හට (විද්‍යා උපදනාක්) සෙයින. ගිනිවෙස්න, මෙබඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනා මා සිත් ගෙන නො සිටි.

 

44. මම මෙසේ සමාහිත වූ සිත (චතුර්ථධ්‍යාන පාදක විදර්ශනා සිත) පරිශුද්ධ ව පර්ය්‍යවදාත ව අනඞ්ගණ ව විගතොපක්ලෙශ ව මෘදුභූත ව කර්‍මණ්‍ය ව සිථිත ව නිශ්චලභාවප්‍රාප්ත ව සිටිකල ඒ විවසුන්සිත රහත් මඟනැණ පිණිස නතු කෙළෙමි. මම ‘දුක මේයැ’යි ඇතිසැටි පිළිවිදිමි. ‘දුඃඛසමුදය මේ යැ’යි ඇතිසැටි පිළිවිදිමි. ‘දුඃඛනිරොධය මේයැ’යි (දුඃඛ දුඃඛ සමුදය දෙදෙනාගේ අප්‍රවෘත්ති සඞ්ඛ්‍යාත නිර්‍වාණය) ඇති සැටි පිලිවිදිමි. ‘දුඃඛනිරොධගාමිනීප්‍රතිපද් මෝයැ’යි (නිවන් කරා යන අරිමඟ) ඇති සැටි පිළිවිදිමි. ‘ආස්‍රවයෝ මූ යැ’යි යථාභුතය දත්මි. ‘ආස්‍රව සමුදය මේ යැ’යි යථාභුතය දත්මි. ‘ආස්‍රවනිරොධය මේ ය’ යි යථාභුතය දත්මි. ‘ආස්‍රවනිරොධගාමිනී ප්‍රතිපද් මෝ යැ’යි යථාභුතය දත්මි. මෙසේ දන්නා මෙසේ දක්නා මාගේ සිත කාමාස්‍රවයෙනුදු මිදිණ. භවාස්‍රවයෙනුදු සිත මිදිණ. අවිද්‍යාස්‍රවයෙනුදු සිත මිදිණ. විමුක්ත වත් ම විමුක්ත යැ යි (පස්විකුන්) නැණ පහළ වී: ‘ජාතිය ක්‍ෂීණ විය. මගබ්‍රම්සරවස් වසන ලදී. (සතර මගින් කටයුතු ෂොඩශවිධ) කරණී කරන ලදී. ඉත්‍ථම්භාවය (මෙසේ ෂොඪශාකාරයෙන් සත්‍යවබොධ) පිණිස අන්‍ය (මාර්‍ගභාවනා) කෘත්‍යයෙක් නැති යි දත්මි. ගිනිවෙස්න, රැය පැසිම්යම්හි මේ තුන්වන (අර්‍හත්ත්‍වමාර්‍ගඥාන සඞ්ඛ්‍යාත) විද්‍යාව මා විසින් අධිගත වූ ය. අවිද්‍යා විහත ය. විද්‍යා උපන. මොහය විගත විය. ආලොකය උපන අප්‍රමත්ත ව ආතාපී ව ප්‍රහිනාත්ම ව විහාර කරනුවක්හට (විද්‍යාව උපදනාක්) සෙයින. ගිනිවෙස්න, මෙබඳු වූත් උපන් සුඛවෙදනාව මා සිත් ගෙන නො සිටී.

45. ගිනිවෙස්න, මම නොයෙක් සිය ගණන් පිරිස්හි දහම් දෙසුවෙම් දනිම් ම ය. එහිදු එකෙක් එකෙක් මා මෙසේ හඟනේ ය: “මහණගොයුම් මා ම ඇරැඹ දහම් දෙසති”යි. ගිනිවෙස්න, තෙල මෙසේ නො දත යුතු ය. තථාගත පරාහට (දතහෙන හැමට ම) විඥාපනය පිණිස දහම් දෙසයි. ගිනිවෙස්න, මම ඒ කථාවසානයෙහි (කථා සන්‍ධියක් පාසා) ම යම් ඵලසමාධියෙකින් නිතිකල් වෙසෙම් නම්, එම පුරිමසමාධිනිමිත්තයෙහි (එකාග්‍රතායෙන් යෙදී) සියසතන්හි ම සිත තබමි, හිඳුවමි, එකඟ කරමි, නංවාලමි.

46. “අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ කෙනෙකුන්ගේ චිත්තෛකාග්‍රතා සෙයින් භවත් ගොයුම්ගොතුවන්ගේ තෙල එකාග්‍රතා ඇදහිය යුතු වෙයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ දවහල නිදිගත්සේක් ද?” ගිනිවෙස්න, ගිමන් පැසිම්මස පසුබත පිඬුවායෙන් වැළකුණෙම් සිවුර සිවුගුණ කොට පෙන්වා දකුණු ඇළයෙන් සිහි ඇතියෙම්, නුවණින් දන්නෙම්, නිද්‍රාවට (කෙලෙස් රහිත කායචිත්තදරථයට) බැස ගත්තෙම් දන්මි. ‘භවත් ගොයුම්ගොතුව, ඇතැම් මහණබමුණු කෙනෙක් තෙල නින්ද සම්මොහවිහාරය (සිහිමුළාව විසීම)’යි කියත් මැනු’යි ගිනිවෙස්න, මෙතෙකින් සම්මුඪ වෙති යි හෝ අසම්මුඪවෙති යි හෝ නො කියමි. වැලිදු ගිනිවෙස්න, යම් පරිදි සිහි නටුයේත් වේ ද, සිහි නොනටුයේත් වේ ද ඒ අසව, මනාකොට මෙනෙහි කරව, වදාරමි යි. එසේය, භවත් ගොයුම්ගොතුව යි සච්චක නුවට දරු භගවත්හට පිළිවදන් දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තෙල වදාළහ:-

 

47. ගිනිවෙස්න, යම්කිසිවක්හට සිත කිලුටු කරන, පුනර්‍භවය පිණිස වැටෙන, කායචිත්තදරථ සහිත, දුඃඛ විපාක ඇති, මතුයෙහි ජාතිජරා මරණයට හිත, යම් ආස්‍රව කෙනෙක් අප්‍රහීණ ව ඇත් ද, මම ඔහු සම්මූඪ ය යි කියමි. ගිනිවෙස්න, ආස්‍රවයන්ගේ අප්‍රහාණියෙන් සම්මූඪ වෙයි. ගිනිවෙස්න, යම් කිසිවක් හට සිත කිලිටි කරන, පුනර්‍භවය පිණිස වැටෙන, කාය චිත්ත දරථ සහිත, දුඃඛ විපාක ඇති, මතුයෙහි ජාතිජරා මරණයට හිත, යම් ආස්‍රව කෙනෙක් ප්‍රහීණව ඇත්ද, මම ඔහු අසම්මූඪ යයි කියමි. ගිනිවෙස්න, ආස්‍රව ධර්‍මයන්ගේ ප්‍රහාණියෙන් අසම්මූඪ වෙයි. ගිනිවෙස්න, තථාගතයන්හට සිත කිලිටි කරන පුනර්‍භවය පිණිස වැටෙන, කායචිත්තදරථ සහිත, දුංඛ විපාක ඇති, මතුයෙහි ජාතිජරාමරණයට හිත, යම් ආස්‍රව කෙනෙක් වෙත් නම් ඔහු පුහුන් හ. උසුන් මුල්හ. මුදුන් සුන් තලක් සෙයින් අවාස්තුකෘතයහ. යලි නො හට ගන්නා සෙයින් කළ අභාව ඇතිය හ. මතු නූපදනා සැහැවි ඇතිය හ. ගිනිවෙස්න, යම්සේ මුදුන් සුන් තලෙක් යලි වඩනට අභව්‍ය වේ ද, ගිනිවෙස්න, එසෙයින් ම යම් ආස්‍රව කෙනෙක් සිත කිලිටි කෙරෙත් ද, පුනර්‍භවය පිණිස වැටෙත් ද, දරථ සහිත වෙත් ද, දුඃඛ විපාක ඇත් ද, මතු ජාති ජරා මරණයට හිතකර වෙත් ද, තථාගතයන් හට ඔහු ප්‍රහීණය හ. උසූන් මුල්හ. මුදුන්සුන් තලක් සෙයින් අවාස්තුකෘතයහ. නැවත නො හටගන්නා සේ විනශ්වරයහ. මතුයෙහි නූපදනා සැහැවි ඇතියහ යි.

48. මෙසේ වදාළ කල්හි සච්චක නුවට දරු භගවත් හට තෙල කී: භවත් ගොයුම්ගොතුව, අසිරිය. භවත් ගොයුම්ගොතුව, අද්භූත ය. මෙසේ ඝට ඝටා කියනු ලබන එළව එළවා කී වචනයෙන් බණනු ලබන භවත් ගෞතමයන්ගේ ඡවිවර්ණය බබලන්නේ ම ය. මුඛ වර්ණය වෙසෙසින් පහදනේ ම ය. එය අර්‍හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ කෙනෙකුන්ගේ සෙයින.

 

49. භවත් ගොයුම්ගොතුව, මම පූරණ කාශ්‍යපයන්ට වාදයෙන් වාදාරොපණ කෙළෙම් දනිමි. හෙද මා විසින් වාදයෙන් වාදාරොපණ කරන ලද්දේ අනෙකෙකින් අනෙකක් කීයේ ය. (එකෙක නො පිහිටියේ ය.) කථාව බැහැර කෙළේ ය. කොපය ද ද්වෙෂය ද නො සතුට ද පහළ කෙළේ ය. මෙසේ ඝට ඝටා කියනු ලබන එළව එළවා කී වචනයෙනු බණනු ලබන භවත් ගෞතමයන්ගේ ඡවිවර්ණය ඔප් ඇතී වෙයි. මුඛ වර්ණය ද පහන් වෙයි. එය අර්‍හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ කෙනෙකුන්ගේ සෙයින.

 

50. භවත් ගොයුම්ගොතුව, මම මක්ඛලි ගොසාලයන්ට . . . අජිත කෙසකම්බලයන්ට . . . පකුධ කච්චායනයන්ට . . . සඤ්ජය බෙලට්ඨිපුත්තහට . . . නිගණ්ඨ නාතපුත්ත හට වාදයෙන් වාද සමාරම්භ කෙළෙම් දන්මි. හෙද මා විසින් වාදයෙන් වාදාරොපණ කරන ලද්දේ අනෙකෙකින් අනෙකක් කීයේ ය. කථාව බැහැර කෙළේ ය. කොපය ද ද්වෙෂය ද නොසතුට ද පහළ කෙළේ ය. මෙසේ ඝට ඝටා කියනු ලබන, එළව එළවා කි වචනයෙන් බණනු ලබන භවත් ගෞතමයන්ගේ ඡවිවර්ණය ඔප් ඇති වෙයි. මුඛ වර්ණය ද පහන් වෙයි. එය සම්‍යක් සම්බුද්ධ කෙනෙකුන්ගේ සෙයින.

 

51. ‘භවත් ගොයුම්ගොතුව, අපි බොහෝ කෘත්‍ය ඇතියම් හ. බොහෝ කටයුතු ඇතියම් හ. එබැවින් දැන් අපි යම්හ’යි.

 

 “තෝ එයට දැන් කල් දනු, ගිනිවෙස්නැ”යි වදාළහ.

 

එක්බිති සච්චක නුවටදරු භගවත්හුගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගෙන (සිතින් නොව වචනයෙන්) අනුමොදන් ව හුනස්නෙන් නැගී නික්ම ගියේ ය.

පස්වැනි වූ මහාසච්චක සූත්‍රය නිමියේ ය.