දුතිය සප්පායපටිපදා සූත්‍රය

1.3.10

දුතිය සප්පායපටිපදා සූත්‍රය

32. සැවැත්නුවර-

මහණෙනි, තොපට හැම මඤ්ඤනාසමුද්ඝාතයට සත්ප්‍රාය වූ ප්‍රතිපදා දෙසමි. එය අසවු. මහණෙනි, හැම මඤ්ඤනාසමුද්ඝාතයට සත්ප්‍රාය වූ ප්‍රතිපදා කවර යත්:

මහණෙනි, එය කිමැ යි හඟිවු ද චක්ෂුස නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක් වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව ඇත් නම් එය ‘තෙල මාගේ යැ තෙල මම වෙමි. තෙලෙ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේද? වහන්ස තෙල නො නිසි වේ මැ යැ.

රූපයෝ නිත්‍ය වෙත් ද නොහොත් අනිත්‍ය වෙත් ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් එය තෙලෙ මාගේ යැ, තෙලෙ මම වෙමි, තෙලෙ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද? වහන්ස තෙල නිසි නො වේ මැ යැ.

චක්ෂුර්විඥානය නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස, යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එ දුක් වේ ද නොහොත් සුව වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය  දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් එය තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි, තෙලෙ මාගේ ආත්ම යැ යි දක්නට නිසි වේ ද? වහන්ස තෙල නිසි නො වේ මැ යැ.

චක්ඛුසම්ඵස්සය නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් එය තෙලෙ මාගේ යැ, තෙලේ මම වෙමි, තෙලෙ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේද? වහන්ස තෙල නිසි නො වේ මැ යි.

චක්ඛුසම්ඵස්සප්‍රත්‍යයෙන් උපදනා සුව වේවයි දුක් වේවයි නොදුක් නොසුව වේව යි යම් වේදයිතයෙක් ඇත් නම් එද නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව ඇත් නම් එය තෙලෙ මාගේ යැ තෙලේ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද ? වහන්ස තෙල නිසි නො වේ මැ යි.

රසයෝ නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

ජිව්හාවිඥානය නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

ජිව්හාසම්ඵස්සය  නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

ජිව් හාසම්ඵස්සයෙන් උපදනා සුව වේවයි, දුක් වේවයි, නොදුක් නො සුව වේව යි යම් වේදයිතයෙක් ඇත් නම් එ ද නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

මනස නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

ධර්මයෝ  නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

මනෝවිඥානය නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

මනෝසම්ඵස්සය නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

මනෝසම්ඵස්සප්‍රත්‍යයෙන් උපදනා සුව වේවයි, දුක් වේවයි, නොදුක් නො සුව වේව යි යම් වේදයිතයෙක් ඇත් නම් එ ද නිත්‍ය වේ ද නොහොත් අනිත්‍ය වේ ද? අනිත්‍ය යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය වේ නම් එය දුක්ඛ වේ ද නොහොත් සුඛ වේ ද? දුක්ඛ යැ වහන්ස. යමෙක් අනිත්‍ය දුක්ඛ විපරිණාමස්වභාව වේ නම් තෙලෙ මාගේ යැ තෙලෙ මම වෙමි. තෙලේ මාගේ ආත්ම යැ‘යි දක්නට නිසි වේ ද වහන්ස තෙලෙ නිසි නො වේ මැ යි.

මහණෙනි, මෙසේ දක්නා ශ්‍රැතවත් ආර්යශ්‍රාවක චක්ෂුසෙහි දු කලකිරෙයි, රූපයන්හි දු කලකිරෙයි. චක්ෂුර්විඥානයෙහි දු කලකිරෙයි චක්ෂුසම්ඵස්සයෙහි දු කලකිරෙයි. චක්ෂුසම්ඵස්සප්‍රත්‍යයෙන් උපදනා සුඛ වේවයි දුක්ඛ වේවයි අදුක්ඛමසුඛ වේවයි යම් වේදයිතයෙක් ඇත් නම් එහි දු කලකිරෙයි. කලකිරෙනුයේ විරක්ත වෙයි. විරාගයෙන් විමුක්ත වෙයි, විමුක්ත කල්හි විමුක්තයෙමි‘යි ඥානය වෙයි. ජාති ක්ෂය වූ යැ මඟ බඹසර වැස නිමවන ලද. කරණී කරන ලද. මේ රහත්බව පිණිස අන් කිසෙක් නැතැ යි දැනගනී.

මහණෙනි, මේ වූකලී හැම මඤ්ඤනා සමුද්ඝාතයට සත්ප්‍රාය වූ ප්‍රතිපදා යි.

දස වැනි වූ දුතිය සප්පායපටිපදා සූත්‍රය නිමියේ ය.